PREZENTACJA
l. Stolica Święta jest podmiotem prawa międzynarodowego, działającym
dla celów religijnych, moralnych i duchowych. Jest centralnym i
najwyższym organem zarządzającym Kościoła, rozsianego po całym
świecie, liczącego ok. miliarda wiernych w 2759 okręgach kościelnych.
Specyficzna misja Kościoła polega, przede wszystkim, na
przepowiadaniu Ewangelii, tzn. na głoszeniu chrześcijańskiej
wiary wszystkim mężczyznom i kobietom, z czym wiąże się
pasterska odpowiedzialność za wszystkich, którzy wyznają tę
wiarę.
Ze względu na naturę Stolicy Świętej niniejszy Raport ma
odmienny charakter niż dokumenty przedstawione przez innych
uczestników IV Światowej Konferencji nt. Kobiety.
Stolica Święta pragnie w ten sposób wnieść własny
specyficzny wkład w tę Konferencję, która będzie ważnym
etapem w promocji godności kobiety i jej pozycji w społeczeństwie.
2. Raport stosuje się do zaleceń Sekretariatu Konferencji. We
wprowadzeniu przedstawia ocenę globalnych przemian w sytuacji
kobiet w przeciągu ostatniego dziesięciolecia. Następnie
przedstawia analizę krytycznych punktów w zakresie trzech głównych
tematów:
a. Równość: Stolica Święta uważa, że jednakowa godność
kobiety i mężczyzny jest realna we wszystkich dziedzinach życia,
chociaż to nie znaczy, że mają oni zawsze jednakowe role i
funkcje.
b. Rozwój i pokój: Stolica Święta pragnie, by docenione zostały
zdolności kobiet do pełnego udziału w budowaniu społeczeństwa
i do kształtowania klimatu pokoju, przede wszystkim w dziedzinie
wychowania, polityki i gospodarki.
c. Przemoc: Stolica Święta uważa, że wszelkie formy przemocy
wobec kobiet, z pogwałceniem ich podstawowych praw i ich godności,
uderzają w cale społeczeństwo.
W dalszym ciągu przedstawia się ocenę rozwiązań prawnych w różnych
dziedzinach poddanych krytyce.
W końcu proponuje się strategiczne działania i cele na przyszłość.
WPROWADZENIE
GLOBALNE PRZEMIANY
3. Od tego czasu, kiedy Konferencja w Nairobi (1985) przyjęła
"Strategię działania dla awansu kobiety", zaszły na
scenie międzynarodowej i w różnych częściach świata poważne
zmiany, które nie mogły nie oddziałać na kondycję kobiety i
jej ewolucję.
4. W szczególności Stolica Święta dostrzega trzy tendencje z
ich ograniczeniami i dwuznacznościami:
1) W zakresie uznania i przestrzegania praw człowieka w obrębie
wspólnoty międzynarodowej obserwuje się wszędzie pełniejszą
świadomość godności kobiety jako osoby i jej podstawowych
praw.
2) Procesy demokratyzacji stworzyły możliwości pełniejszego
udziału kobiet w różnych dziedzinach wychowania, gospodarki,
kultury i polityki.
5) Upadek mitów i utopii, po kresie wyraźnej ideologizacji z
lat 60-70, zapowiada przezwyciężenie skrajnego "feminizmu";
nie akcentuje się już jednakowości i niezróżnicowanego zrównania
płci, ale zwraca się uwagę na "prawa do odmienności",
tzn. na "prawo bycia kobietą".
4) Ta tendencja do uznania jedności w różnorodności sprzyja
rozwojowi ludzkiemu i uwalnia kobietę od poddawania się pędowi
do samorealizacji na modłę męską; docenia wzajemną
odpowiedzialność, komplementarność i współpracę kobiet i mężczyzn
w rodzinie i w różnych dziedzinach, gdzie buduje się świat
bardziej ludzki.
5) "Wyzwolenie" kobiety przy takim założeniu, że życie
rodzinne i macierzyństwo są zagrożeniem i ograniczeniem,
okazuje się coraz wyraźniej złudne. Takie "wyzwolenie",
które często pozostawia kobietę samą i niezadowoloną,
potwierdza, że prawdziwa promocja ludzka - mężczyzny i kobiety
- wiąże się z rodziną, opartą na małżeństwie między mężczyzną
i kobietą; z rodziną, autentyczną wspólnotą życia i miłości,
niezastąpionym miejscem wzrastania w człowieczeństwie każdej
osoby.
6) Eliminacja form dyskryminacji kobiet wymaga nie tylko
odpowiedniego prawodawstwa, ale i nowych postaw i zachowań w płaszczyźnie
społecznej, kulturalnej i duchowej.
7) Ażeby odejść od pojmowania awansu kobiety zbyt związanego
z horyzontem społeczeństw wysoko uprzemysłowionych, trzeba zwrócić
uwagę społeczności międzynarodowej na sytuację ogromnej
rzeszy kobiet żyjących w różnych krajach będących na drodze
rozwoju. Kobiety te często dźwigają ciężar ubóstwa, którego
konsekwencje ujawniają się w niekorzystnych warunkach życia, w
braku służby zdrowia, warunków sanitarnych, Szkot, a poza tym
w rozbiciu rodziny poprzez migrację i pracę sezonową.
Pozostawione same przez mężów muszą zająć się materialnym
i duchowym utrzymaniem rodzin. Systemy neoliberalne, doprowadzone
do ostatecznych konsekwencji, eliminują wszelkie elementy
polityki społecznej, służące grupom zepchniętym na margines,
w szczególności kobietom i ich rodzinom żyjącym w skrajnym ubóstwie.
8) We współczesnych społeczeństwach pojawiają się nowe
formy alienacji kobiety i wykorzystania jej w charakterze
przedmiotu, te formy, którym sprzyja kultura hedonistyczna i
indywidualistyczna i które propagują środki przekazu.
9) Głębokie przemiany, jakie wywołuje rewolucja technologiczna
w sferze produkcji i pracy - restrukturyzacje pociągające za
sobą przenoszenie zatrudnienia, ciągle zmiany cykli
produkcyjnych, redukcja godzin pracy, praca w niepełnym
wymiarze, zajęcia bardziej osobiste i elastyczne - skłaniają
do poszukiwania nowych wyrazów równowagi między zatrudnieniem,
obowiązkami rodzinnymi, wypoczynkiem i wolontariatem.
10) Jeśli dziś rozpad bloków polityczno-militarnych wydaje się
lepiej gwarantować międzynarodowe bezpieczeństwo, to jednak
mnożą się konflikty lokalne: uderzają one w ludność odbijając
się w sposób dramatyczny na stanie środowiska, warunkach życia
rodzinnego i społecznego. Grupy ludności nie objęte bezpośrednio
konfliktami - w tym kobiety - też ponoszą ich konsekwencje.<>
OCENA SYTUACJI PRAWNEJ
5. Ewolucja sytuacji w świecie sprzyja prawnej ochronie kobiety
ze strony wspólnoty międzynarodowej. Sposób proponowania
specyficznych norm, jakie znalazły odbicie w prawodawstwie
poszczególnych państw, wymaga osobnego bliższego rozpatrzenia.
Wiąże się to z koniecznością zdefiniowania wspólnych dla różnych
krajów kryteriów jednolitej ochrony podstawowych praw z
wykluczeniem wszelkich form dyskryminacji, z której bierze się
nierówność statusu mężczyzny i kobiety.
6. Faktyczne niebezpieczeństwo dyskryminacji zawiera się nie
tylko w bezpośrednich działaniach aparatu państwowego, ale także
- i to jest często większym niebezpieczeństwem - w braku działań
tychże instytucji. Widać to w ograniczeniu albo wprost braku
działań legislacyjnych, wykonawczych, administracyjnych, a także
interwencji sądów dla zagwarantowania realnej równości w
korzystaniu z praw i podstawowych wolności.
7. W konsekwencji, refleksja i działalność normatywna w płaszczyźnie
międzynarodowej zmierzają do: a) wyeliminowania dyskryminacji
między mężczyzną i kobietą (według formuły:
niedyskryminowanie, nieróżnicowanie, nieograniczanie); b)
zapewnienia warunków równości mężczyzny i kobiety; c)
usuwania przeszkód w realizacji tej równości.
8. Te działania wspólnoty międzynarodowej i jej instytucji
koncentrują się na czynnikach natury społecznej, kulturowej,
gospodarczej i politycznej, które okazują się przyczynami
dyskryminacji i przeszkodami dla równości. Ale sama ewolucja międzynarodowych
instytucji prawnych pokazuje, że mimo wysiłków podejmowanych
dla wyeliminowania przyczyn dyskryminacja i nierówność wcale
nie znikły. Konieczne będzie uwzględnienie jeszcze takich
czynników, które uważano dotąd za drugorzędne, a które mają
związek z dyskryminacją. W świetle doświadczenia dziesięciolecia
od Konferencji w Nairobi jest konieczne, aby prawodawstwo międzynarodowe
jak i krajowe uwzględniały to, że prawdziwa równość mężczyzny
i kobiety na gruncie podstawowych praw występuje tylko przy
uznaniu specyfiki kobiety i że nie można zapewnić równości,
jeśli narusza się odmienność.
POLA KRYTYCZNE
A. RÓWNOŚĆ
9. Stolica Święta pragnie, żeby punktem odniesienia w
refleksji nad równością było poszanowanie godności osoby
ludzkiej.
10. Tradycyjne i stałe nauczanie Kościoła katolickiego uznaje
jednakową godność mężczyzny i kobiety. Oboje są stworzeni
przez Boga, na Jego obraz i podobieństwo. Mężczyzna i kobieta
są w równym stopniu istotami ludzkimi.
11. W rozwoju pojęcia jednakowej godności nauczanie Kościoła
podkreśla, że mężczyzna i kobieta winni być postrzegani i
uznawani równymi w ich istocie osobowej.
12. Obecna walka przeciwko wszelkiej dyskryminacji przynosi owoce
na wielu polach życia kobiet a ochrona prawna jest im
teoretycznie zapewniona.
13. Mimo to jednak życie kobiet jest bardziej mizerne i bardziej
narażone, aniżeli życie mężczyzn. Kobieta zbyt często
ponosi sama główną część odpowiedzialności za rodzinę,
wychowanie dzieci i codzienne utrzymanie. Rodzi się z tego
poczucie niezadowolenia i zmęczenia, między innymi dlatego, że
kobieta nie może rozwinąć swoich możliwości ani uczestniczyć
aktywnie w życiu publicznym.
14. Poza tym, gdy korzyść materialna pozostaje kryterium dla
naszego społeczeństwa, wtedy osoba jest oceniana przez to, co
może wyprodukować a pomija się osobiste realizowanie się każdego
i minimalizuje się znaczenie cech indywidualnych, dążąc do
eliminowania czynników specyficznych mniej "dochodowych".
Ten model społeczeństwa przynosi szkodę szczególnie kobiecie
i osłabia w niej szacunek dla samej siebie, gdyż nie może ona
zaliczyć sobie znacznej części wykonywanych zadań, np. tego
wszystkiego, co należy do zakresu wychowania i usług.
15. Dlatego też jest konieczne kontynuowanie refleksji i działań
mających na względzie jednakową godność mężczyzny i
kobiety, co zakłada prawidłową aplikację różnych
rozstrzygnięć prawnych i wielki szacunek dla godności ludzkiej.
16. Brak odpowiedniej świadomości i zaangażowania na rzecz
praw kobiety ujawnia się na wielu polach, jak: nieznajomość
konkretnych warunków życia kobiety, brak poszanowania macierzyńskiej
i rodzinnej roli kobiety w zestawieniu z innymi publicznymi
funkcjami i zawodami, słaba kontrola w odniesieniu do przemocy
wobec kobiet, mało skuteczna pomoc dla kobiet biednych, imigrantów,
niepiśmiennych.
17. Aby doprowadzić do stosowania uznanych praw kobiety, społeczeństwo
winno dać kobietom możliwość wypowiedzenia się oraz ułatwiać
mężczyznom i kobietom poznawanie tych praw.
18. Potrzebne jest badanie stosunków społecznych, aby umożliwić
bardziej aktywne włączenie się kobiet w życie społeczne,
polityczne, kulturalne i podejmowanie odpowiedzialności za
sprawy całej społeczności.
19. Programy dla zapewnienia równych praw kobietom i mężczyznom
winny uwzględniać specyfikę kobiety z racji macierzyństwa.
Potrzebna jest specjalna ochrona macierzyństwa, będącego
owocem małżeńskiej więzi mężczyzny i kobiety. Wszelkie
ograniczenie dotyczące macierzyństwa nie pozwala kobiecie
realizować się jako osobie.
20. Podjęcie wskazań, które mają być impulsem dla awansu
kobiety, wiąże się ściśle z właściwą interpretacją praw
i ich stosowaniem w konkretnych sytuacjach życia jednostek i społeczeństwa.
Dlatego kobiety winny mieć możliwość udziału w przygotowaniu
decyzji, które ich dotyczą.
21. Awans kobiety powinien uwzględniać zjawiska, które wymykają
się często ujęciom ilościowym i wyrażają jakościowy wymiar
życia związany z tym, że kobieta pozostaje w szczególnej
relacji do wszystkiego, co wiąże się z darem życia.
22. Należy podkreślić znaczenie i ciężar pracy kobiety w
ognisku domowym: winna być ona uznana i maksymalnie doceniona.
"Praca" kobiety, która wydawszy na świat dziecko je
żywi, pielęgnuje, troszczy się o jego wychowanie, zwłaszcza w
najmłodszych jego latach, jest tak wielka, że może iść w porównanie
z każdą pracą zawodową. To winno być wyraźnie docenione,
tak jak i każda inna zasługa związana z pracą. Macierzyństwo
z całym jego trudem winno być ekonomicznie wynagradzane. Praca
matki w ognisku domowym winna być uznana i szanowana ze względu
na jej wartość dla rodziny i dla społeczeństwa.
23. Polityka prorodzinna winna stwarzać warunki dla zachowania równowagi
między życiem zawodowym i rodzinnym obojga małżonków.
24. Wynagrodzenie za pracę winno być wystarczające na tyle,
aby można było założyć i utrzymać rodzinę. Może to być
odpowiednia płaca, zwana "rodzinną", bądź inne świadczenia
społeczne, jak dodatki rodzinne, albo wynagrodzenie za pracę
domową jednego z rodziców; płaca winna być taka, aby nie
zmuszała matki do pracy poza domem ze szkodą dla życia
rodzinnego, szczególnie zaś wychowania dzieci.
B. ROZWÓJ I POKÓJ
25. W tej mierze, w jakiej kobieta staje się świadoma swoich możliwości
i swoich praw, staje się też ważnym sprawcą rozwoju.
Przyczynia się też ona do tego, żeby rodzina odgrywała swoją
rolę w rozwoju. Zatem w interesie całego społeczeństwa jest
umożliwić wyrażanie się tego, co można by nazwać własnym
geniuszem kobiety.
26. Kobieta może uczestniczyć w budowaniu społeczeństwa
szczególnie w trzech zakresach: wychowania, gospodarki, polityki.
WYCHOWANIE
27. W ramach integralnej koncepcji rozwoju, obejmującej nie
tylko wzrost gospodarczy, ale też rozwój osoby ujmowanej w jej
jedności, zaakcentowano w ostatnich dziesięcioleciach potrzebę
podstawowego wychowania, włącznie z alfabetyzacją, oraz
podstawowej formacji wszystkich. Kobiety skorzystały wiele z
tego programu, mimo że statystyki dotyczące analfabetyzmu
pozostają nadal alarmujące.
28. Udział kobiet w tej podstawowej edukacji pozwala im wyrażać
bardziej świadomie i czynnie tradycyjną kulturę, której są
strażniczkami i którą starają się zachować w zmieniającym
się świecie, mimo imigracji a także mimo zniszczeń
powodowanych konfliktami zbrojnymi. Kobiety sprawiają, że
kultura narodu, ten czynnik jedności i pokoju, pozostaje żywa.
29. Kobieta odpowiada nie tylko za przekazywanie wartości
kultury i tradycji, ale ma także udział w etycznym wymiarze
wychowania.
POLITYKA
30. Wszyscy obywatele mają prawo i obowiązek udziału w życiu
publicznym dla realizacji dobra wspólnego. Wielorakie są formy
tego udziału tak dla mężczyzn jak i dla kobiet. Jednakże życie
polityczne we właściwym tego słowa znaczeniu, w jego
strukturze i funkcjonowaniu, pozostaje wciąż sferą zasadniczo
męską.
31. Ażeby zachować wiarygodność w służbie dobra wspólnego,
polityka nie może odrywać się od problemów życia
codziennego, ani deprecjonować jednostkowych inicjatyw. Kobieta
odgrywająca wybitną rolę w przyjmowaniu drugich, w kształtowaniu
wspólnoty rodzinnej, przyczynia się znacznie do utrzymania związku
między życiem politycznym i życiem prywatnym, jeśli ma okazję
wypowiadać się publicznie. Jest zatem konieczne wspieranie
struktur i instytucji pośrednich, stowarzyszeń rodzin,
stowarzyszeń społecznych, kulturalnych i religijnych, w których
współdziałają mężczyźni i kobiety.
32. Kobiety mogłyby też brać udział w życiu politycznym w ścisłym
sensie, poświęcając się w duchu służby sprawom publicznym.
W miarę jak coraz Liczniej będą obecne na tym polu, będą mogły
tym owocniej pracować bez obawy traktowania jako przypadki wyjątkowe.
33. Jeśli postępem jest dążenie do równego udziału kobiet i
mężczyzn w strukturach politycznych, to jednak w żadnym
wypadku nie można wykorzystywać tego w propagandzie i kampanii
politycznej.
GOSPODARKA
34. Kobieta w większym stopniu niż mężczyzna ponosi
konsekwencje kryzysów i napięć gospodarczych: bezrobocia,
migracji, braku ochrony zdrowia, braku mieszkań, itp. Ona
konkretnie i bardziej bezpośrednio znosi kłopoty codziennego życia
rodziny.
35. Udział kobiet w gospodarce jest zasadniczo uznany
przynajmniej na równi z udziałem mężczyzn. Ale w wielu
dziedzinach ten udział nie jest doceniony odpowiednio do swej
wartości, ani należycie wynagradzany. Była już mowa o pracy
rodzinnej. Trzeba też docenić pracę kobiet na wsi i w
gospodarce nieplanowanej.
36. W gospodarce należy uznać nie tylko rolę kobiet w
produkcji dóbr, ale i w usługach. Ten drugi sektor dynamicznie
się rozwija, ale jest słabo wynagradzany, a w nim właśnie
pracuje większość kobiet (np. w służbie zdrowia w skali światowej
84% stanowią kobiety).
37. W niniejszych rozważaniach chodzi o mechanizmy pozwalające
kobietom dysponować minimalnymi choćby zasobami ze względu na
to, że kobiety tworzą dobra niezbędne dla życia ludzkiego.
Niewątpliwie jest to problem całościowy, gdyż wysoko
wynagradzane są niektóre czynności, a bardzo nisko albo wcale
nie jest opłacana wielka liczba innych, co rodzi ubóstwo
kobiet, mimo że pracują.
38. Obecność i działania kobiet są potrzebne tam, gdzie
podejmowane są decyzje dotyczące życia gospodarczego i społecznego.
Kobiety, razem z mężczyznami, są włączone w całe życie społeczno-gospodarcze.
C. PRZEMOC
39. Przemoc wobec kobiet występuje w planie fizycznym,
seksualnym, psychologicznym i moralnym. W rzeczywistości wszelka
przemoc, dotykająca kobietę w taki czy inny sposób, uderza w
całą jej istotę. Osoba, ciało i duch, nie może być
podzielona i samo ciało jest całością, którą należy, jako
taką, uszanować. Toteż nie można skutecznie przeciwdziałać
przemocy, jeśli nie uznaje się jedności osoby.
40. Co więcej, przemoc wobec osoby nie może być traktowana
jako akt izolowany; dotyka bowiem społeczności, której członkami
są zarówno sprawca jak i ofiara przemocy.
41. Brak szacunku dla godności osoby w społeczeństwie jest źródłem
aktów przemocy wobec kobiet wbrew ich najbardziej elementarnym
prawom. Manipulowanie obrazem kobiety w środkach przekazu i w
reklamie rodzi głęboko negatywne skutki w zakresie stosunku do
kobiet.
42. Nie może być nic bardziej radykalnie i bezpośrednio
przeciwnego deklarowanej równości mężczyzn i kobiet jak
handel pornografią. Jest zadziwiające, że tę równość
uroczyście się proklamuje, a tymczasem pornografia jest
dozwolona albo przynajmniej tolerowana przez opinię publiczną i
wykorzystywana w mediach. Z pornografią wiążą się do tego
stopnia, że trudno od niej odróżnić formy reklamy określanych
produktów z udziałem kobiet.
43. Brak globalnej polityki w odniesieniu do prostytucji rodzi
sprzeczności w płaszczyźnie prawnej; prostytucja jest zarazem
akceptowana i zabraniana, karana, albo opodatkowana. Jest
traktowana jako praktyka indywidualna, wolny akt, co bardzo
rzadko jest prawdą.
44. Wykorzystywanie dziewczynek do prostytucji przybrało już
rozmiary światowe; niesie ono szkody fizyczne, emocjonalne i
moralne, degradując osobę ludzką dla zysku i czyniąc ją
najczęściej niezdolną do normalnego życia.
45. Jeszcze trudniej jest przeciwdziałać gwałtowi, który jest
szczególnie brutalnym wyrazem braku poszanowania godności
kobiety. Kobieta, zraniona fizycznie i moralnie, nie może w większości
przypadków złożyć oskarżenia, żeby było skuteczne przed
wymiarem sprawiedliwości.
46. Trzeba jeszcze powiedzieć o przemocy wobec kobiet jako środku
represji w czasie wojny. Konieczne jest uruchomienie wszystkich
mechanizmów ochrony ludności cywilnej w przypadku zbrojnych
konfliktów. Gwałty, internowanie i przymusowe przesiedlanie
ludzi, rozdzielanie członków rodzin winny być potępione przez
wspólnotę międzynarodową.
47. Jest jeszcze jeden typ przemocy, skierowany przeciwko
rodzinie poprzez różne narzucane z zewnątrz programy, które
zmierzają w szczególności do zaprowadzenia kontroli urodzin,
przymusowej sterylizacji i nakłaniają do aborcji.
INSTRUMENTY PRAWNE
48. Analizując sytuację w płaszczyźnie międzynarodowej można
łatwo stwierdzić, że w prawodawstwie dąży się do pewnej
zgodności między państwami przez przyjęcie jednolitych
kryteriów ochrony kobiety. Tendencja ta konkretyzuje się na dwa
sposoby, związane ze sobą, ale mające odmienne skutki w
prawodawstwie wewnętrznym.
49. Pierwsza droga to deklaracje, zalecenia a także konwencje międzynarodowe
dotyczące różnych aspektów sytuacji kobiety. To są akty
przyjmowane przez organy Narodów Zjednoczonych i organizacji
regionalnych. Niektóre mówią wprost o kobiecie, inne traktują
o fundamentalnych prawach osoby ludzkiej. Te akty stanowią
normatywny punkt odniesienia albo przynajmniej źródło
inspiracji dla prawodawstwa wewnętrznego.
50. Do tego dołączyła się stopniowo na płaszczyźnie międzynarodowej
polityka kobieca, będąca owocem pracy organizacji międzynarodowych
konferencji poświęcanych wielkim tematom dotyczącym kobiet,
ich praw, pełnoprawnemu uczestnictwu w życiu społecznym dla
wspierania prawdziwego rozwoju i tworzenia warunków pokoju. Tak
Konferencje w Meksyku (1975), Kopenhadze (1980) i w Nairobi (1985)
podjęły tematy: równości, rozwoju i pokoju. Na tej linii jest
też Konferencja w Pekinie (1995).
51. Gdy chodzi o normy prawnej ochrony kobiety, to po uznaniu
praw cywilnych i politycznych obejmują one z kolei nauczanie,
pracę kobiet i związane z tym problemy dotyczące macierzyństwa,
warunków pracy, równouprawnienia, zadań rodzinnych. Ostatnio
centralnym zagadnieniem dla prawodawstwa międzynarodowego jest
eliminacja wszelkich form dyskryminacji kobiet. To zobowiązuje
wspólnotę międzynarodową nie tylko do pogłębienia tematów
związanych z prawami kobiety, ale przede wszystkim do
sprecyzowania treści tych praw, ażeby nie dopuścić do osłabienia
prawnej ochrony kobiety w skali międzynarodowej, jak i w
poszczególnych państwach.
52. Konferencja w Pekinie będzie miała mocno zróżnicowane tło
geopolityczne. Np. przedmiotem rozważań będzie dyskryminacja
związana ze wzrastającą dysproporcją między Północą a Południem.
Jest też pewne, że działania w płaszczyźnie międzynarodowej
nie mogą zmierzać jedynie do obrony praw kobiety, gdyż trzeba
najpierw rozpoznać te elementy w różnych kulturach, które
warunkują zróżnicowanie kondycji kobiety. W tej perspektywie
konieczne jest przezwyciężenie tendencji do oddzielania
kodyfikacji i rewindykacji praw od odniesienia etycznego, gdyż
to mogłoby rodzić całkowitą relatywizację zasadniczych
sformułowań, które postulują, aby kobieta była też
sprawczynią przyszłej równości, rozwoju i pokoju.
STARTEGICZNE ZADANIA I CELE NA PRZYSZŁOŚĆ
53. Szczęśliwie kwestia kobieca nie jest już uważana za jakiś
dział poszukiwań dotyczących przyszłości społeczeństwa,
ale jest istotnym elementem faktycznego procesu, którego właściwy
kierunek warunkuje przyszły los ludzkości. Dlatego obecność
kobiety jest słusznie uważana za niezbędną w każdym momencie
życia i we wszystkich miejscach, gdzie podejmuje się decyzje.
54. Sama kobieta, uczestnicząc aktywnie we wszystkich sektorach
rozwoju, umożliwia realną wzajemność i dopełnianie się z mężczyzną.
Kobiety coraz wyraźniej upominają się o swoje miejsce, nie jak
mężczyźni, ale z mężczyznami. We wzajemnym poszanowaniu
razem z mężczyznami ponoszą odpowiedzialność za los ludzkości.
55. Jest jasne, że zawsze pozostanie istotny dla kobiety jakiś
rys wyjątkowości. Papież Jan Paweł II w Liście Apostolskim
"Mulieris dignitatem" o godności kobiety (15.12.1988)
mówi, że "Bóg powierzył Jej w sposób szczególny mężczyznę"
i że "kobieta jest silna świadomością zawierzenia"
(n. 30). Kościół katolicki patrzy na Maryję, kobietę, przez
którą zaczęło się nowe, definitywne Przymierze Boga z ludzkością.
Ona, "Dziewica mężna", wzywa mężczyzn i kobiety do
wprowadzenia na ziemi cywilizacji miłości. Po linii tej
inspiracji liczne postacie kobiet w Kościele wywarły znaczny wpływ
na dzieje ludzkości.
56. Życie wspólnotowe w jego różnych formach, poczynając od
rodziny, jest dobrą okazją do ujawniania w praktyce specyfiki
kobiecej i wzajemnych powiązań mężczyzny i kobiety w służbie
dla społeczeństwa. W Kościele katolickim, wspólnoty
parafialne, ruchy i stowarzyszenia, jak też zgromadzenia zakonne
zapewniają w znacznym zakresie formację w tym duchu.
57. Stolica Święta pragnie kontynuować działania na rzecz równości,
rozwoju i pokoju w trzech płaszczyznach: refleksji, formacji i
działania. Priorytetowe cele są następujące:
- umacniać świadomość godności osoby i jej niezbywalnych
praw;
- ułatwiać kobietom wykorzystanie swoich zdolności dla własnego
i społeczeństwa rozwoju;
- zapewnić słuszną równowagę siły roboczej w społeczeństwie
uznając ważność pracy kobiet;
- ułatwiać kobietom dostęp do stanowisk we wszystkich
dziedzinach, włącznie z polityką;
- kontynuować walkę z wszelkimi formami ubóstwa w szczególności
z bezrobociem i wynikającą zeń marginalizacją;
- mobilizować wszystkie siły w walce z analfabetyzmem;
- zapewnić dla każdego wieku wychowanie rodzinne, z wychowaniem
do odpowiedzialnego ojcostwa.
58. Stolica Święta w ramach swoich kompetencji pragnie służyć
sprawie kobiety w zakresie równości, rozwoju i pokoju. Wita z
zadowoleniem każdą inicjatywę służącą realizacji tych celów.
Ze swej strony przyczynia się do kształtowania poczucia
odpowiedzialności mężczyzn i kobiet w służbie dobra wspólnego,
tak żeby wszyscy czuli się odpowiedzialni za wszystkich.
Wspiera wszystkie działania wyrażające solidarność mężczyzn
i kobiet, działania na rzecz najuboższych, wysiłki pokojowe, w
których mogą dokonać wiele kobiety i rodziny. W płaszczyźnie
międzynarodowej popiera ruchy i organizacje katolickie
uczestniczące w realizacji celów Narodów Zjednoczonych.
Tłumaczył: Tadeusz Żeleźnik.
Adiustacja tekstu: Grzegorz Kulik.
