Oddajemy do rąk Czytelników pierwszy w Polsce Słownik katolickiej nauki społecznej. Praca ta ukazuje się dzięki inicjatywie Ośrodka Chrześcijańskiej Myśli Społecznej "Augustinum". Autorami haseł są przedstawiciele środowiska naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i OChMS "Augustinum". Zespół autorsko-redakcyjny pracował pod naukowym kierownictwem ks. prof. dr Władysława Piwowarskiego (Wydział Nauk Społecznych KUL). Prace redakcyjne wykonał zespół pod kierownictwem dyr. Józefa Wołkowskiego (OChMS "Augustinum").

Podejmując się tego zadania, kierowaliśmy się przede wszystkim zapotrzebowaniem społecznym, które w Polsce ujawnia się już od wielu lat. Nasze społeczeństwo było indoktrynowane i wychowywane w duchu ideologii totalitarnej, która zmierzała do ukształtowania jednokierunkowego myślenia i kolektywistycznego działania. A jednak społeczeństwo to uświadamiało sobie potrzebę alternatywnego myślenia i działania w stosunku do totalitarnego ustroju. Oznacza to, że poszukiwało wyjścia z narzuconej sytuacji, choć nie zawsze we właściwym kierunku, m.in. przez popadanie w drugą skrajność, jaką jest prymitywny liberalizm. I tu przychodzi z pomocą katolicka nauka społeczna, która jakkolwiek nie jest "trzecią drogą" (między liberalizmem a kolektywizmem), to jednak może okazać się bardzo pomocna w reformie ustroju politycznego, tworzeniu demokracji i reformie gospodarczej, czyli w upodmiotowieniu człowieka we wszystkich podstawowych dziedzinach życia publicznego.

Niestety przez dłuższy czas po II wojnie światowej nie można jej było w Polsce uprawiać w sposób naukowy i popularnonaukowy oraz publikować uzyskanych wyników badań. Przykładem może być wymuszony przez okoliczności polityczne fakt opublikowania komentarzy do nowszych encyklik społecznych oraz podręcznika katolickiej nauki społecznej Stanisława Jareckiego (Czesława Strzeszewskiego) w Paryżu (Société d'Editions Internationales).

Biorąc pod uwagę, z jednej strony, duże zainteresowanie katolicką nauką społeczną, a z drugiej, otwarte już dziś możliwości publikacji, podjęliśmy inicjatywę dostarczenia szerokim kręgom społecznym pierwszego zbioru haseł z tej interdyscyplinarnej dziedziny wiedzy, który może okazać się przydatny, zwłaszcza dla polityków, duszpasterzy, pedagogów, ekonomistów, działaczy społecznych, działaczy związkowych etc.

Polska znalazła się w sytuacji dialogu pomiędzy różnymi siłami politycznymi, a wiadomo, że dużą rolę odgrywa w nim nie tylko dobra wola partnerów i wspólny cel, ale także precyzja pojęć. Gdy jej brak, dialog może prowadzić do nieporozumień i okazać się dialogiem bezowocnym. Słownik katolickiej nauki społecznej mógłby być pożyteczny w konstruktywnym dialogu wszystkich zainteresowanych - ludzi dobrej woli, którym nie jest obojętny nasz wspólny dom oraz dobro wspólne społeczeństwa, będące celem państwa. Opublikowanie go jest tym bardziej konieczne, że wiele partii politycznych, które obecnie krystalizują swoje programy, odwołuje się do katolickiej nauki społecznej.

Jesteśmy świadomi faktu, że Słownik ten nie jest ani kompletny, ani dostatecznie pogłębiony. Trudno jednak było w krótkim czasie, kierując się potrzebą chwili, przygotować jego całkowicie zadowalającą wersję. Nie wszystkie dziedziny katolickiej nauki społecznej zostały opracowane w sposób zadowalający. Chodzi zwłaszcza o historię katolickiej nauki społecznej, etykę gospodarczą wraz z ochroną środowiska naturalnego oraz o kulturę. Stosunkowo najlepiej zaprezentowana jest w Słowniku etyka społeczna. Mimo tych oczywistych braków Słownik ten jest w stanie zaspokoić zapotrzebowanie Czytelników na podstawowe informacje z zakresu katolickiej nauki społecznej. Wybór zamieszczonych w Słowniku haseł został dokonany z punktu widzenia współczesnych etyczno-społecznych zapotrzebowań.

Publikacja Słownika katolickiej nauki społecznej przygotowywana była na rocznicę stulecia ogłoszenia przez papieża Leona XIII encykliki Rerum novarum (15 maja 1891 r.). Pragnęliśmy tym skromnym przyczynkiem uczcić to wielkie wydarzenie w życiu Kościoła powszechnego. Z przyczyn obiektywnych Słownik nie mógł się niestety ukazać w planowanym terminie. Maszynopis książki został przekazany Wydawnictwu przed ogłoszeniem przez Jana Pawła II encykliki Centesimus annus (15 maja 1991 r.) i dlatego encyklika ta nie jest uwzględniona w obecnym wydaniu Słownika. Będzie oczywiście uwzględniona w drugim, poszerzonym, wydaniu.

Zgodnie z powszechnie przyjętym schematem problematyki katolickiej nauki społecznej w Słowniku powinny być reprezentowane następujące działy:
a) Koncepcja katolickiej nauki społecznej,
b) Współczesne kierunki filozoficzno-społeczne,
c) Historia katolickiej nauki społecznej,
d) Podstawy etyczno-społeczne porządku społeczno-gospodarczego,
e) Etyka społeczna,
f) Etyka gospodarcza,
g) Etyka kultury,
h) Etyka stosunków międzynarodowych.

Zespół autorsko-redakcyjny będzie wdzięczny za nadsyłanie wszelkich uwag, pozytywnych i negatywnych, które będą pomocne przy opracowywaniu drugiego, poszerzonego i uzupełnionego wydania Słownika katolickiej nauki społecznej.

Lublin-Warszawa, listopad 1990 r.