|
Grzegorz Kulik ZASADY ETYCZNE GOSPODARKI ŚWIATOWEJ
W niniejszej pracy przedstawiliśmy znaczenie, kierunki i sposoby realizacji etycznych zasad moralnych, które powinny stać się fundamentami nowej, sprawiedliwej gospodarki światowej. Obecnie funkcjonujące mechanizmy ekonomiczne, pozbawione właściwej motywacji etycznej, nie doprowadziły bowiem do zlikwidowania hańbiących ludzkość problemów globalnych. Wręcz przeciwnie - problemy te uległy niejednokrotnie intensyfikacji i przybrały rozmiary nigdy wcześniej nie spotykane w historii ludzkości. Celem niniejszej pracy było znalezienie odpowiedzi na pytanie: czego dokumenty Magisterium Kościoła uczą na temat zasad etycznych, fundamentalnych dla ładu gospodarczego świata? Odpowiedź na to pytanie została udzielona przez zastosowanie metody pozytywnej: najpierw w oparciu o bogatą literaturę przedmiotu przedstawiliśmy obraz współczesnego międzynarodowego porządku gospodarczego, a następnie zanalizowaliśmy dokumenty nauczania społecznego Kościoła, odnajdując w nich wszelkie odniesienia do etycznych zasad mogących kształtować poszczególne elementy gospodarki światowej. Te - rozsiane w wielu dokumentach i w wielu miejscach - informacje uporządkowaliśmy następnie w przejrzysty układ, pozwalający wyodrębnić poszczególne zasady etyczne i postulaty z nich wypływające dla uczestników światowej ekonomii. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych elektronicznych narzędzi wyszukiwawczych, możliwe stało się przejrzenie w stosunkowo krótkim czasie ogromnej ilości dokumentów nauczania społecznego Kościoła: dokumentów Soboru Watykańskiego II, papieskich encyklik, adhortacji, listów apostolskich i przemówień oraz enuncjacji dykasterii rzymskich, zwłaszcza Papieskiej Komisji "Iustitia et Pax". Wyniki pracy z dokumentami nauczania społecznego Kościoła zostały uzupełnione licznymi informacjami z bogatej literatury z zakresu katolickiej nauki społecznej. Przedstawienie w pierwszym rozdziale charakterystycznych rysów współczesnej gospodarki światowej w pełni uzasadnia konieczność sformułowania przez Urząd Nauczycielski Kościoła zasad etycznych, które powinny stać się fundamentami nowego międzynarodowego porządku ekonomicznego. Zasady te przedstawiliśmy w drugim rozdziale. Mogliśmy się zatem przekonać, że nie da się przyporządkować określonej zasadzie społecznej tylko jednego wycinka rzeczywistości gospodarczej. Ta bowiem sfera ludzkiej działalności zachowuje spoistość przy całym jej wewnętrznym skomplikowaniu. Dlatego poszczególne elementy gospodarki są obiektem zainteresowania nie jednej, lecz kilku zasad społecznych. Tak na przykład problem głodu na świecie jest wyzwaniem dla zasady solidarności, ale także dla zasady dobra wspólnego, sprawiedliwości i pomocniczości. Skutecznie udało się jednak wskazać na wynikającą z zasad etycznych, właściwą dla poszczególnych podmiotów tworzących gospodarkę światową odpowiedzialność za rozwiązywanie globalnych problemów ludzkości. Uwydatniliśmy zarazem inny ważny fakt: realizacja zasad etycznych w gospodarce światowej zaczyna się już na poziomie przedsiębiorstw uczestniczących w wymianie międzynarodowej i organizacji życia gospodarczego wewnątrz poszczególnych państw. Dla prawidłowego funkcjonowania całej gospodarki światowej nie bez znaczenia jest fakt wyłączenia z niej całych krajów i grup społecznych. Właściwe funkcjonowanie międzynarodowego ładu gospodarczego nie jest więc jedynie kwestią poprawnych etycznie mechanizmów i praw ją regulujących, ale sięga głęboko w ekonomię poszczególnych państw i przedsiębiorstw w niej uczestniczących. Przedstawiona w pracy tematyka z powodzeniem może być rozwijana przez zbadanie możliwości zastosowania zasad społecznych, a konkretnie zasady solidarności, do rozwiązania specyficznych problemów, które niesie światu postępujący proces globalizacji. Innym możliwym terenem poszukiwań byłoby zbadanie zasad etycznych pod kątem współczesnego międzynarodowego życia politycznego, które ulega gwałtownym przeobrażeniom na skutek działań integracyjnych, tworzących na świecie nowe linie podziałów oraz strefy dominacji i wpływów. Tematyka ta jest interesująca również ze względu na nasilające się zjawisko międzynarodowego terroryzmu i nowe formy imperializmu, skryte pod nazwą "walki z terroryzmem". Zasady etyczne głoszone przez Magisterium Kościoła powinny zostać niezwłocznie zastosowane w organizowaniu porządku gospodarczego współczesnego świata. W przeciwnym wypadku światu grozi zrealizowanie się czarnych scenariuszy kreślonych zarówno przez specjalistów - ekonomistów, jak i przez literatów czy publicystów.
|